Personel, który przeprowadza instalację, konserwację lub serwisowanie, naprawę i likwidację oraz odzysk gazu z  rozdzielnic elektrycznych zawierających sześciofluorek siarki (SF₆) z rozdzielnic elektrycznych, musi legitymować się odpowiednim certyfikatem dla personelu.

Pracę ze stacjonarnymi rozdzielnicami elektrycznymi zawierającymi SF₆ reguluje ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych – ustawa F-gazowa. Zgodnie z ustawą, certyfikat dla personelu musi mieć osoba wykonująca następujące czynności:

• instalacja,
• konserwacja lub serwisowanie,  
• naprawa,
• likwidacja,
• odzysk fluorowanego gazu cieplarnianego SF₆.

Wykonywanie tych prac bez certyfikatu może skutkować często dotkliwymi karami zarówno dla instalatora, jak i dla operatora zlecającego te prace.

Certyfikat dla personelu zajmującego się stacjonarnymi rozdzielnicami elektrycznymi wydaje Urząd Dozoru Technicznego (UDT) na wniosek zainteresowanego instalatora. Certyfikat wydaje się bezterminowo, choć może zostać cofnięty w wypadku prawomocnego skazania za przestępstwo przeciwko środowisku.

Wymagania dotyczące uzyskania certyfikatu

Podstawę stanowi egzamin, zdany w jednostce oceniającej personel wpisanej do rejestru jednostek oceniających personel (https://www.udt.gov.pl/wykazy/REJ_FGAZ_E.html), prowadzonego przez UDT.  Obecnie w rejestrze znajduje się jedna placówka egzaminująca osoby pracujące z rozdzielnicami zawierającymi SF₆. 

Instalator składający wniosek musi być też osobą pełnoletnią, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko środowisku. Wydanie certyfikatu jest odpłatne, obecnie opłata wynosi 214,21 zł. Uwaga – to nie jest opłata za egzamin (opłatę za egzamin ustala ośrodek egzaminacyjny).

Podczas egzaminu trzeba wykazać się wiedzą teoretyczną (przykładowo: znajomość odpowiednich przepisów rozporządzenia (UE) nr 517/2014; właściwości fizyczne, chemiczne i środowiskowe SF₆; jakość SF₆ zgodnie z normami technicznymi; ograniczenie wycieków i kontrole szczelności) oraz praktyczną (przykładowo: sprawdzanie jakości SF₆; praca z otwartą komorą na SF₆; zakładanie Kart urządzeń). Pełny zakres wiedzy i praktycznej potrzebnej na egzamin znajduje się na stronach Urzędu Dozoru Technicznego (sprawdź wymagania egzaminacyjne).

Zdany egzamin – co dalej, żeby uzyskać certyfikat dla personelu

Żeby otrzymać certyfikat, do Urzędu Dozoru Technicznego należy złożyć:

• wniosek zawierający imię i nazwisko, PESEL (lub numer dokumentu potwierdzającego tożsamość) i adres (wzór wniosku o wydanie certyfikatu);
• oryginał dokumentu potwierdzający złożenie egzaminu, wydanego przez jednostkę oceniającą;
• oświadczenie o niekaralności za przestępstwa wydane przeciwko środowisku (wzór oświadczenia) wraz z klauzulą: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”.
• dowód (potwierdzenie) wniesienia opłaty za wydanie certyfikatu.

Wniosek można złożyć w formie papierowej lub elektronicznej. W tym drugim wypadku należy skorzystać z wcześniej założonego konta na portalu eUDT (tu potrzebny jest także profil zaufany).

Rozdzielnice elektryczne z SF6 – certyfikat dla personelu a szkolenia

Uzyskanie certyfikatu dla personelu w zakresie prac z rozdzielnicami elektrycznymi nie wymaga odbycia szkolenia. Jednocześnie dla osób, które chciałyby uporządkować i uzupełnić wiedzę, dostępne są szkolenia przygotowujące do egzaminu. Urząd Dozoru Technicznego prowadzi także rejestr jednostek prowadzących szkolenia. Z tej listy należy wybrać ośrodek, który oferuje prowadzenie szkoleń w odniesieniu do osób ubiegających się o uzyskanie certyfikatu dla personelu przeprowadzającego instalację, konserwację lub serwisowanie, a także naprawę i likwidację rozdzielnic elektrycznych zawierających fluorowane gazy cieplarniane SF6 oraz odzysk fluorowanych gazów cieplarnianych SF6 z rozdzielnic elektrycznych.

Szkolenie nie jest obowiązkowe, należy jednak pamiętać, że nie można zdawać egzaminu w tej samej jednostce, która przeprowadziła szkolenie. Szkoleniowiec nie może egzaminować swojego kursanta!

Rozdzielnice elektryczne z SF6 – nadchodzą zmiany w certyfikacji

W Polsce podstawą szkoleń i certyfikacji w zakresie stacjonarnych rozdzielnic elektrycznych jest ustawa F-gazowa oraz rozporządzenie (UE) nr 517/2014. Jednostką akredytującą w Polsce – która wydaje certyfikaty oraz akredytuje jednostki szkolące i oceniające (egzaminujące) – jest Urząd Dozoru Technicznego.

Obecnie trwają pracę nad zmianą ustawy F-gazowej, ponieważ w UE przyjęto nowe rozporządzenie (UE) nr 2024/573. Oznacza to, że wkrótce zasady szkoleń i certyfikacji się zmienią. Do 12 marca 2027 r. ma wejść w życie obowiązek odnawiania certyfikatu co najmniej raz na 7 lat. Zgodnie z zapisami rozporządzenia, pierwsze odnowienie certyfikatu musi odbyć się do 12 marca 2029 r.

Dopóki jednak nie zostanie znowelizowana ustawa F-gazowa i nie powstanie nowy program certyfikacji, obowiązują tylko dotychczasowe, wcześniej opisane zasady certyfikacji!

Szczegółowe i aktualne informacje, wzory dokumentów, rejestry ośrodków egzaminacyjnych i szkoleniowych, a także informacje o założeniu konta w portalu eUDT dostępne są na stronach UDT:

• zasady wydawania certyfikatu: https://www.udt.gov.pl/certyfikaty-dla-personelu/uzyskanie-certyfikatu/stacjonarne-rozdzielnice-elektryczne;
• rejestry: https://www.udt.gov.pl/rejestry
• portal eUDT: https://eudt.gov.pl/.

Zdjęcie główne: © SlavkoSereda | Dreamstime.com