Sześciofluorek siarki (SF₆), substancja stosowana w rozdzielnicach elektrycznych w medium izolacyjnym i do przerywania łuku elektrycznego, będzie stopniowo wycofywana z użytku. Dlatego na znaczeniu zyskiwać będzie gaz z odzysku, zregenerowany lub poddany recyklingu.

Odzysk SF, a także jego recykling i regenerację reguluje rozporządzenie PEiR (UE) 2024/573 z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych. Zasady recyklingu i regeneracji szczegółowo reguluje norma PN-EN IEC 60480 Wymagania dotyczące heksafluorku siarki (SF₆) i jego mieszanin do ponownego zastosowania w urządzeniach elektrycznych.

Odzysk SF6

Jako odzysk SF₆ rozumie się zbiórkę i magazynowanie tej substancji pochodzącej z rozdzielnicy elektrycznej lub innego aparatu elektrycznego. Proces odzysku przeprowadza się podczas konserwacji urządzenia lub jego serwisowania, a także przed demontażem (art. 3, podpunkt 11 rozporządzenia UE 2024/573).

Recykling SF6

Recykling oznacza ponowne użycie odzyskanego SF₆ jako pełnowartościowego gazu w tym samym urządzeniu, po przeprowadzeniu podstawowego procesu oczyszczania na miejscu (art. 3, podpunkt 12 rozporządzenia UE 2024/573). Na rynku dostępne są pompy i filtry, które po odzysku SF6 umożliwiają jego przygotowanie do recyklingu na miejscu. Podstawowy proces oczyszczenia gazu obejmuje usunięcie z niego domieszek, produktów rozpadu, nadmiaru wilgoci, a także cząstek stałych .

Regeneracja SF6

Przywrócenie gazowi odzyskanemu z urządzenia właściwości roboczych odpowiadających właściwościom substancji pierwotnej to regeneracja ((art. 3, podpunkt 13 rozporządzenia UE 2024/573). W procesie regeneracji następuje pełne oczyszczenie gazu – trzeba je przeprowadzić w specjalistycznym laboratorium. Przykładowo, konieczne jest zastosowanie kriogeniki, która pozwoli usunąć nie tylko wilgoć, cząstki stałe i gazy, ale także gazy niereaktywne. Poziom czystości zregenerowanego gazu musi być zgodny z normą PN-EN IEC 60480:

• SF₆ > 97% objętościowo;
• powietrze i/lub CF₄ < 30 000 μl/l (3% objętościowo);
• H₂O < 200 μl/l (200 ppm_v);
• olej mineralny < 10 mg/kg (10 ppm_w);
• kwasowość < 50 μl/l (50 ppm_v).

Uzyskane własności potwierdza laboratorium, poprzez badania i certyfikat jakości gazu. Zregenerowany SF₆ można wykorzystać w dowolnym urządzeniu elektrycznym. Do napełniania urządzenia należy również stosować specjalny wąż, odrębny od węża do odzysku. Takie podejście pozwoli zachować czystość gazu, którym napełniane jest urządzenie.

Akt prawny i norma

1. Rozporządzenie PEiR (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych, zmieniające dyrektywę (UE) 2019/1937 i uchylające rozporządzenie (UE) nr 517/2014.
2. PN-EN IEC 60480 Wymagania dotyczące heksafluorku siarki (SF₆) i jego mieszanin do ponownego zastosowania w urządzeniach elektrycznych.

Zdjęcie główne: Climalife