System detekcji gazów pełni istotną rolę w zakresie bezpieczeństwa obiektów, umożliwiając wykrywanie zarówno zagrożenia wybuchowego, jak i substancji toksycznych. Uznanie konkretnego rozwiązania technicznego za urządzenie ochrony przeciwpożarowej zależy od funkcji, jaką system detekcji ma pełnić. Rolę tę określa projektant.

Kiedy system detekcji gazów jest urządzeniem przeciwpożarowym?

Zgodnie z §2 ust. 1 pkt 9 Rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r., urządzeniami przeciwpożarowymi są m.in. urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego skutki. System detekcji gazów można uznać za urządzenie przeciwpożarowe tylko wtedy, gdy pełni funkcję zabezpieczającą przed wybuchem – np. poprzez załączanie wentylacji lub odcinanie dopływu gazu.

Jako systemy detekcji gazów wybuchowych, a więc systemów będących urządzeniami przeciwpożarowymi, można zakwalifikować na przykład:

• system detekcji metanu (CH₄) w kotłowni, odcinający gaz zaworem elektromagnetycznym,
• system detekcji LPG w garażu, załączający wentylację,
• system detekcji amoniaku z funkcją odcięcia dopływu,
• system detekcji wodoru w ładowalni, przerywający ładowanie i uruchamiający wentylację.

Z kolei przykładami systemów niekwalifikowanych jako zabezpieczające przed wybuchem są:

• detekcja tlenku węgla (CO) w kotłowni lub garażu, informująca o stężeniu,
• detekcja amoniaku bez funkcji automatycznej,
• systemy wykrywające wodór, ale bez działania wykonawczego.

Jeżeli system detekcji gazów pełni funkcję zabezpieczającą przed wybuchem, podlega przepisom dotyczącym urządzeń przeciwpożarowych. Oznacza to obowiązek:

• opracowania dokumentacji projektowej przez uprawnionego projektanta,
• uzgodnienia projektu z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń ppoż.,
• uruchomienia systemu przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami (art. 54 Prawa energetycznego),
• wykonania prób i badań potwierdzających działanie.

Czy system detekcji gazów należy zasilać przed PWP?

Zgodnie z §183 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MI z 12 kwietnia 2002 r., instalacje niezbędne podczas pożaru należy zasilać sprzed przeciwpożarowego wyłącznika prądu. Systemy detekcji gazów zazwyczaj nie są projektowane do pracy w trakcie pożaru. Sensory ulegają uszkodzeniu pod wpływem dymu i temperatury. Natomiast funkcje wykonawcze (np. wentylacja) często uniemożliwia scenariusz pożarowy. W związku z tym standardowe systemy detekcji gazów nie są zasilane sprzed PWP.

Wyjątkiem są rozwiązania specjalne, w których projekt zakłada działanie systemu detekcji gazów podczas pożaru. W takim przypadku wymagane jest zasilanie sprzed PWP oraz zastosowanie przewodów o odpowiedniej odporności ogniowej.

Rodzaj przewodów dla systemów detekcji – czy muszą być ognioodporne?

Zgodnie z §187 ust. 3 i 5 Rozporządzenia MI z 12 kwietnia 2002 r., wymogi w zakresie odporności ogniowej przewodów dotyczą wyłącznie urządzeń pracujących w trakcie pożaru. Jeżeli system detekcji gazów nie działa podczas pożaru, nie ma obowiązku stosowania przewodów o klasie PH. W przeciwnym razie konieczne jest zastosowanie zespołów kablowych zgodnych z Polską Normą dotyczącą odporności ogniowej.

Wymogi konserwacyjne

Zgodnie z §3 ust. 2 Rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r., systemy ochrony przeciwpożarowej, w tym systemy zabezpieczające przed wybuchem, muszą być konserwowane i przeglądane zgodnie z dokumentacją producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Jeżeli producent określa przegląd np. co trzy miesiące – należy przestrzegać takiej częstotliwości.

Czy wymagane są dopuszczenia CNBOP?

Systemy detekcji gazów nie znajdują się w wykazie wyrobów, które wymagają dopuszczeń wydanych przez jednostki badawcze Państwowej Straży Pożarnej, np. CNBOP. Obowiązują natomiast wymogi ogólne – dokumentacja techniczna, zgodność z normami i wymaganiami projektowymi.

Częste nieprawidłowości i błędne założenia

Kwalifikacja systemu detekcji gazów jako urządzenia przeciwpożarowego ma wpływ na jego projekt, montaż, zasilanie oraz obowiązki eksploatacyjne. Wśród popełnianych błędów wymienić można:

• brak określenia funkcji systemu detekcji na etapie projektu,
• błędne zakwalifikowanie systemu jako przeciwpożarowego bez spełnienia wymagań formalnych,
• zasilanie systemów nierealizujących funkcji podczas pożaru sprzed PWP,
• dobór przewodów bez uzasadnienia w zakresie odporności ogniowej,
• nieuwzględnienie wymagań dotyczących przeglądów.

Chcesz poznać szczegółowe przepisy dotyczące systemów detekcji gazów jako urządzeń ochrony przeciwpożarowej? Przeczytaj także: https://www.elektro.info.pl/artykul/ochrona-ppoz/175771,systemy-detekcji-gazow-a-przepisy-ochrony-przeciwpozarowej!

Zdjęcie: GAZEX