Czy klimatyzatory na R290 będą w przyszłości powszechnym rozwiązaniem? Na razie jest to pionierskie rozwiązanie, szczególnie na rynku europejskim, w Polsce dopiero są planowane (nie są jeszcze szeroko oferowane w sprzedaży).

Rozporządzenie UE 2024/573 (tzw. F-gazowe) od 1 stycznia 2029 r. zakazuje wprowadzania do obrotu systemów klimatyzacji typu split o mocy do 12 kW zawierających F-gazy o GWP > 150. Od 2035 roku nie będzie można wprowadzać do obrotu klimatyzatorów split o mocy do 12 kW zawierających jakiekolwiek F-gazy. Dlatego jednym z kierunków rozwoju klimatyzatorów split są rozwiązania na czynnik R290 (czysty propan). Na rynku stopniowo pojawiają się pionierskie urządzenia z Chin i Indii, przybywa także rozwiązań na rynek europejski. 

Klimatyzatory na R290 mają ograniczenia dotyczące napełnienia

R290 cechuje się niskim GWP=3 (aktualne dane Intergovernmental Panel on Climate Change). Dodatkowo ma dobre właściwości termodynamiczne i wysoki współczynnik efektywności sezonowej (SCOP/SEER). Pozwala uzyskać wysokie parametry w niskiej temperaturze zewnętrznej. Ograniczenia powodowane są przez palność propanu (klasa bezpieczeństwa A3). Dlatego normy  PN-EN 378 oraz IEC 60335-2-40 wskazują maksymalne napełnienie urządzenia m_max w odniesieniu do wielkości pomieszczenia. Chodzi to, by w razie całkowitego wycieku czynnika jego stężenie w powietrzu było wyraźnie niższe niż dolna granica wybuchowości (LFL). W przypadku klimatyzacji komfortu typu split (cały czynnik w pomieszczeniu):

m_max =  2,5 x LFL^5/4  x h₀ x A^1/2

gdzie

LFL – dolna granica palności [kg/m³] – dla R290 LFL =  0,038 kg/m³

h0 – wysokość montażu [m] – przykładowo dla klimatyzatora ściennego h0 = 1,8 m

A – powierzchnia podłogi pomieszczenia [m²]

Według powyższego wzoru można wyznaczyć minimalną powierzchnię pomieszczenia w zależności od napełnienia propanem. Jeśli okaże się ona zbyt mała dla faktycznego napełnienia, nie wolno montować takiego klimatyzatora w tym pomieszczeniu.

Środki bezpieczeństwa przy montażu klimatyzatorów na R290

Wartość napełnienia R290, poniżej której nie ma limitu powierzchni to 152 g, zaś maksymalne napełnienie to 998 g. Tak wysokie napełnienie wymaga dodatkowych środków ostrożności:

• zintegrowany w obudowie jednostki wewnętrznej detektor wycieku,
• automatyczny zawór bezpieczeństwa wypuszczający gaz na zewnątrz w razie wycieku,
• automatycznie uruchamiany wentylator zapewniający rozcieńczenie wyciekającego gazu).

Pionierskie urządzenia na rynek europejski wyposażone są w co najmniej dwa z tych środków. 

Ograniczenia dotyczą także montażu jednostki zewnętrznej. Musi ona być oddalona od ścian piwnicy, drzwi i okien, studzienek kanalizacyjnych oraz źródeł zapłonu (np. zewnętrzne liczniki elektryczne), żeby wyeliminować ryzyko zalegania lub zapłonu czynnika w razie jego wycieku.

Należy używać narzędzi (pompy próżniowe, detektory wycieku, stacje odzysku) nie powodujących iskrzenia (z certyfikatem ATEX). Rur nie wolno lutować, dopuszcza się mechaniczne połączenia zaciskowe. Zapewne zgodnego z prawem montażu takiego klimatyzatora będzie mógł dokonać tylko technik z certyfikatem F-gazowym kategorii A1.

Zdjęcie główne: Midea (klimatyzator na R290)