
Kontrola okresowa instalacji gazowej (określana także jako przegląd instalacji gazowej) to wymóg zapisany w prawie budowlanym. Zapisy ustawy wskazują, jak często trzeba dokonywać kontroli. Ustawa mówi także jasno, kto ma uprawnienia do przeprowadzenia takiej kontroli.
Art. 62. ustawy Prawo budowlane [1] stawia wymóg okresowej (co najmniej raz w roku) kontroli stanu technicznego instalacji gazowej dla wszystkich obiektów budowlanych (art. 62, ustęp 1, pkt 1). Zapis ten dotyczy także budynków jednorodzinnych.
Natomiast specjalne wymagania dotyczą:
Wymagana kontrola okresowa instalacji gazowej dla tych obiektów odbywa się co najmniej dwa razy w roku. Wskazane są także terminy, w których ta kontrola ma się odbyć – do 31 maja oraz do 30 listopada.


Przypomnijmy, że instalacja gazowa obejmuje:
Definicja ta jest zgodna z zapisem zawartym w rozporządzeniu warunki techniczne użytkowania budynków mieszkalnych [2]. Dotyczy jednak także innych rodzajów budynków.
Podczas kontroli instalacji gazowej należy sprawdzić jej szczelność – zarówno przy włączonym, jak i przy odciętym dopływie gazu. Służą do tego detektory nieszczelności gazów palnych, przystosowane do wykrywania metanu.
Uwaga! Kontrola szczelności będąca częścią okresowego przeglądu instalacji gazowej jest czymś innym niż próba szczelności!

Drugą ważną częścią jest ocena stanu technicznego. To dokładny przegląd przyłączy, gazomierzy, połączeń przewodów, armatury oraz urządzeń gazowych. Należy tu uwzględnić także mocowanie rur instalacyjnych oraz podłączenie przewodów spalinowych urządzeń gazowych. Istotną częścią jest również sprawdzenie, czy w instalacji nie dokonywano nieuprawnionych napraw czy przeróbek. Kontroli podlega także usytuowanie skrzynek gazowych (przyłączeniowych) na terenie nieruchomości. Czynności te opisuje norma PN-M- 34507:2002 [3].
Podsumowaniem kontroli jest protokół kontroli instalacji gazowej. Nie ma obowiązkowego wzoru tego dokumentu, choć przykładowe formularze dla różnych rodzajów budynków zawarte są w normie PN-M- 34507:2002 [3]. Musi on jednak zawierać datę, miejsce, wyniki (wszystkie podane powyżej informacje) oraz zalecania, a także dane osoby przeprowadzającej przegląd (imię, nazwisko, tytuł zawodowy, numer uprawnień). Jeśli przegląd zleca np. spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa, często dysponuje ona wzorem protokołu dla poszczególnych lokali i dla części wspólnej. Protokół trzeba przechowywać – będzie potrzebny w sytuacji szkody i ubiegania się o wypłatę z polisy ubezpieczeniowej.
Właściciel nieruchomości, który nie wykona obowiązkowego przeglądu, naraża się na karę (grzywna, a nawet ograniczenie lub pozbawienie wolności). Nawet brak protokołu może spowodować nałożenie przez nadzór budowlany mandatu w wysokości do 5 tys. zł. Mówi o tym art. 91a Prawa budowlanego.
Za przeprowadzenie kontroli odpowiada właściciel lub zarządca budynku, ale zleca ją osobie uprawnionej. Art. 62. ust. 4 określa, że kontrolę stanu technicznego mogą przeprowadzić osoby mające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. W przypadku instalacji gazowej będą to uprawnienia w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych. Ustawa nie mówi, że muszą to być uprawnienia bez ograniczeń. Przegląd instalacji gazowej może przeprowadzać także osoba mająca kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci gazowych (Prawo budowlane, art. 62, ustęp 5).
Uprawnienia (kwalifikacje) wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci gazowych – tzw. gazowe G3D – uzyskuje się zgodnie z zasadami opisanymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska [3]. Może je uzyskać każda osoba pełnoletnia z wykształceniem co najmniej podstawowym. Konieczne do tego jest przejście egzaminu przed komisją kwalifikacyjną. Nadane uprawnienia są ważne przez 5 lat, potem egzamin trzeba powtórzyć.
Warto przypomnieć, że uprawnienia gazowe można uzyskać także jako uprawnienia tzw. eksploatacyjne. Uprawnienia eksploatacyjne pozwalają na wykonywanie prac instalacyjnych, jednak nie uprawniają do przeprowadzania przeglądów instalacji gazowej! Tu już trzeba mieć uprawnienia dozorowe. Do zdobycia uprawnień dozorowych potrzeba szerszej wiedzy, m.in. znajomości przepisów.
Uprawnienia gazowe (G3) określa się czasem jako „uprawnienia SEP”, co jest pewnym uproszczeniem. Uprawnienia mogą nadawać komisje kwalifikacyjne powołane także przez inne podmioty. Aktualne zestawienie takich komisji znajduje się na stronach URE (sprawdź tutaj: https://www.ure.gov.pl/pl/biznes/komisje-kwalifikacyjne). Oprócz Stowarzyszenia Elektryków Polskich wśród podmiotów są m.in. Naczelna Organizacja Techniczna czy Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych.