W latach 2020, 2021 i 2023 znaczną popularnością cieszył się ogólnopolski program „Moja Woda”. W okresach bez naborów w wielu gminach mieszkańcy chętnie korzystali także z dotacji samorządowych do budowy instalacji umożliwiających zatrzymanie, retencję i wykorzystanie deszczówki na działce. Inwestorów ucieszy więc program wsparcia indywidualnej mikroretencji wód opadowych. We wszystkich Wojewódzkich Funduszach Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wnioski w programie „Mikroretencja” można składać od 22 czerwca 2026 roku.
Dotację z programu „Mikroretencja” mogą otrzymać właściciele, współwłaściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości, na której stoi jednorodzinny budynek mieszkalny. W przypadku współwłasności konieczna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.
Dotyczy budynków istniejących i inwestycji zakończonych przed dniem złożenia wniosku o dotację. Data zakończenia to data wystawienia ostatniej faktury lub innego równoważnego dokumentu księgowego na zakup produktu, urządzenia, materiału, instalacji, usługi. Koszty natomiast muszą zostać poniesione między 1 lipca 2024 r. a 31 grudnia 2027 r.
Dofinansowanie nie przysługuje do przedsięwzięć, które już uzyskały dotacje z programów NFOŚiGW lub WFOŚiGW, np. poprzednich programów „Moja Woda”. Natomiast przedmiotem dotacji może być rozbudowa rozwiązań istniejących, np. budowa instalacji umożliwiających zagospodarowanie wody z istniejącego już zbiornika.
Dotacja w programie „Mikroretencja” może wynosić do 90% kosztów kwalifikowanych, maksymalnie 8 tys. zł i wypłacana jest jako refundacja.
Dotyczy inwestycji w instalacje, które pozwalają na magazynowanie co najmniej 2 m3 wody opadowej lub roztopowej, jej retencję lub wykorzystanie w całości na terenie nieruchomości (ale nie do działalności gospodarczej i rolniczej). Ważne, by zagospodarowanie odbyło się bez konieczności odprowadzania wody na zewnątrz, w tym do kanalizacji deszczowej, z wyjątkiem sytuacji awaryjnych.
Wyznaczone są także warunki dofinansowania – wymagania minimalne, które trzeba spełnić, żeby uzyskać dotację:
Okres trwałości przedsięwzięcia musi wynosić 5 lat od wypłaty dofinansowania przez WFOŚiGW. W tym czasie możliwa jest kontrola inwestycji.
Koszty kwalifikowane muszą zostać poniesione między 1 lipca 2024 r. do 31 grudnia 2027 r. Zalicza się do nich zakup, dostawę, montaż, budowę, rozbudowę i uruchomienie instalacji, umożliwiającej cztery rodzaje działań:
Maksymalne koszty kwalifikowane różnią się zależnie od zakresu zadania (rodzaju instalacji lub urządzenia).
| Zakres zadania | Maks. jednostkowy koszt kwalifikowany brutto [zł] |
| Szczelny (zamknięty) zbiornik podziemny lub naziemny | 2500 zł/m3 pojemności * |
| Otwarty zbiornik naziemny (oczko wodne) | 300 zł/m3 pojemności * |
| Instalacja do zbierania wód opadowych lub roztopowych z powierzchni nieprzepuszczalnych, tj. z dachów, chodników, podjazdów (np. łapacze, wpusty, osadniki rynnowe, odwodnienie liniowe, przewody odprowadzające wody opadowe bez rynien i rur spustowych) | 20 zł/m2 powierzchni, z której retencjonowana jest woda |
| Instalacja do retencjonowania wód opadowych, w tym roztopowych w gruncie (np. rozszczelnienie powierzchni nieprzepuszczalnych, studnie chłonne, drenaż, skrzynki rozsączające) | 40 zł/m2 powierzchni, z której retencjonowana jest woda |
| Instalacja do wykorzystywania retencjonowanych wód opadowych lub roztopowych (np. pompy, filtry, przewody, zraszacze, sterowniki, centrale dystrybucji wody, inne instalacje umożliwiające zagospodarowanie wody z istniejącego lub nowobudowanego w ramach inwestycji zbiornika) | 40 zł/m2 powierzchni, z której retencjonowana jest woda |
| * pojemność należy rozumieć jako pojemność retencyjną zbiornika lub oczka wodnego – ilość wody, którą zbiornik lub oczko może zatrzymać i zmagazynować ponad poziom minimalny. Celem jest przyjęcie nadmiaru wód opadowych lub udostępnienie zmagazynowanej wody do dalszego wykorzystania. | |
Dokumenty programu zawierają także listę pt. „Koszty niekwalifikowane” – kosztów, których nie można zakwalifikować do dotacji. WFOŚiGW zastrzegają również, że lista „kosztów niekwalifikowanych” nie obejmuje wszystkich przypadków takich kosztów.
Z dotacji wyłączono m.in. materiały i elementy używane. Zgodnie z regulaminem, do budowy instalacji trzeba zastosować materiały i elementy nowe. Wyłączono także narzędzia oraz sprzęt do wykonania lub utrzymania instalacji, koszt dokumentacji (projekty, pozwolenia, wypisy/wyrysy itp.) czy ubezpieczenie.
Elementy instalacji, które nie są kosztami kwalifikowanymi, to m.in.:
Dotacja nie obejmuje też realizacji, takich jak ściany i dachy zielone. Wyłączono z niej też rośliny (także te sadzone w ogrodach deszczowych lub oczkach wodnych) oraz elementy ozdobne, np. fontanny i oświetlenie.
Rozbudową instalacji nie jest też adaptacja zbiornika po szambie i wywóz nieczystości.
W programie „Mikoretencja” określono również rekomendacje techniczne. Wskazano m.in., by przy wyborze rozwiązań technicznych uwzględniać faktyczne warunki panujące na działce (warunki gruntowo-wodne, przepuszczalność gruntu, poziom wód gruntowych czy wielkość obsługiwanej powierzchni).
Powierzchnie nieprzepuszczalne (dachy, chodniki, podjazdy), z których zbierana jest woda opadowa lub roztopowa, powinny być wykonane z materiałów bezpiecznych dla zdrowia ludzi i środowiska (szczególnie należy unikać zbierania deszczówki z powierzchni pokrytych wyrobami azbestowymi). Instalację należy wyposażyć w elementy ograniczające dopływ zanieczyszczeń: kosze, sita, osadniki lub inne urządzenia podczyszczające.
Zbiorniki należy w miarę możliwości wyposażyć w przelew awaryjny, zabezpieczenie przed dostępem osób trzecich oraz rozwiązania umożliwiające kontrolę poziomu wody.
Instalacje do retencjonowania wód opadowych w gruncie powinny zapewniać rzeczywistą infiltrację wód do gruntu lub retencję z opóźnionym odpływem. Wody wprowadzane do gruntu należy wstępnie oczyścić, szczególnie jeśli są zbierane z powierzchni innych niż dachy. Co ważne, nie powinny także powodować podtopień ani negatywnego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie.
Zalecanym sposobem na wykorzystanie retencjonowanej deszczówki jest podlewanie terenów zieleni. Wykorzystanie wody powinno być bezpieczne dla użytkownika, należy także ograniczyć ryzyko wtórnego zanieczyszczenia wody oraz stosować dodatkowe elementy filtrujące. Zawarte w rekomendacjach technicznych sformułowanie „Nie zaleca się podłączenia instalacji do wewnętrznych instalacji wodociągowych w budynku” nie oznacza jednak niemożności wykorzystania wód opadowych np. do spłukiwania toalet. Oddzielenie wewnętrznych instalacji wodociągowych i instalacji wody deszczowej zapewniają centrale deszczowe, znajdujące się na liście kosztów kwalifikowanych.
Wnioski można składać elektronicznie od 22 czerwca 2026 r. za pośrednictwem Generatora Wniosków o Dofinansowanie w swoim wojewódzkim funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Nabór wniosków potrwa do wyczerpania alokacji środków, nie później niż do 31 grudnia 2027 r.. Będzie to zapewne 60% przydzielonych środków w 2026 roku i 40% tych środków w 2027 roku
Każdy WFOŚiGW dysponuje środkami proporcjonalnymi do tych wydanych na program ”Moja Woda”. Łącznie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przeznacza na program „Mikroretencja” 173 mln zł, pochodzące ze środków FEnIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027) w ramach działania FENX.02.04 Adaptacja do zmian klimatu, zapobieganie klęskom i katastrofom.
Regulamin programu wraz z załącznikami (katalog kosztów kwalifikowanych, rekomendacje techniczne i dokument pełnomocnictwa) można znaleźć na stronach poszczególnych WFOŚiGW.
