Regularne czyszczenie i dezynfekcja instalacji klimatyzacyjnych to jeden z podstawowych elementów prawidłowej eksploatacji urządzeń. Zaniedbania w tym zakresie wpływają nie tylko na jakość powietrza w pomieszczeniach, lecz także na sprawność systemu, zużycie energii oraz ryzyko awarii. Prawidłowo wykonane czyszczenie ogranicza ryzyko rozwoju mikroorganizmów i wtórnego zanieczyszczenia powietrza w pomieszczeniach.
Polskie przepisy nie określają jednolitych wymagań dotyczących częstotliwości czyszczenia urządzeń wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Szczegółowe wytyczne dotyczą jedynie wybranych obiektów, m.in. placówek ochrony zdrowia i gastronomii.
W praktyce branżowej przyjmuje się jednak, że klimatyzatory należy czyścić przy okazji regularnego przeglądu, czyli co najmniej raz w roku, przed rozpoczęciem sezonu klimatyzacyjnego. Jeszcze lepszym rozwiązaniem jest wykonywanie dwóch przeglądów w ciągu roku – przed sezonem letnim oraz po jego zakończeniu. Jesienny serwis pozwala usunąć zanieczyszczenia nagromadzone podczas intensywnej eksploatacji i ograniczyć rozwój mikroorganizmów zimą. W przypadku urządzeń z funkcją grzania przygotowuje je także na okres przejściowy i zimę.
Najbardziej narażonym na zanieczyszczenia elementem jednostki wewnętrznej jest parownik. Dotyczy to zarówno systemów split i multi-split, jak również instalacji VRF/VRV.
Do czyszczenia parownika należy stosować preparaty o działaniu bakteriobójczym i grzybobójczym. Mogą to być środki uniwersalne albo specjalistyczne („wycelowane” w jeden rodzaj zanieczyszczeń biologicznych). Na rynku dostępne są zarówno środki tradycyjne (aldehydy, alkohole, związki chloru), jak i produkty oparte na alternatywnych składnikach, takich jak poliaminy. Mogą one być bezpieczniejsze dla serwisantów i użytkowników.
Stosowane są dwie podstawowe metody czyszczenia:
W przypadku środków stosowanych do czyszczenia i dezynfekcji klimatyzacji ważna jest nie tylko skuteczność, ale również bezpieczeństwo ich stosowania.
Preparaty do dezynfekcji powinny mieć odpowiednie dopuszczenia do obrotu oraz znajdować się w Wykazie Produktów Biobójczych prowadzonym przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Dodatkowym potwierdzeniem jakości są badania skuteczności, które wykonuje m.in. PZH. Zgodnie z zaleceniami tej instytucji do odkażania klimatyzacji należy stosować wyłącznie preparaty dopuszczone do tego typu zastosowań.
Równie ważne jest, aby prace wykonywały osoby odpowiednio przeszkolone i wyposażone w środki ochrony indywidualnej.
Podczas przeglądu szczególną uwagę należy zwrócić na tacę skroplin. Panujące w niej warunki – wysoka wilgotność oraz obecność osadów – sprzyjają rozwojowi grzybów i bakterii.
Jeżeli na powierzchni znajduje się muł lub szlam, tacę należy zdemontować, dokładnie umyć gorącą wodą pod ciśnieniem, a następnie zdezynfekować środkiem grzybobójczym. Dla wydłużenia efektu ochronnego można zastosować preparaty zawierające nanocząstki srebra nanoszone na lamele parownika. Innym rozwiązaniem są kostki grzybobójcze umieszczane w tacy skroplin (po czyszczeniu). Wydłużają one efekt czyszczenia, stopniowo uwalniając substancje czynne wraz z odprowadzanymi skroplinami.
Regularne czyszczenie klimatyzacji to nie tylko kwestia higieny i zdrowia. Czyste wymienniki ciepła działają z pełną deklarowaną efektywnością, zapewniając odpowiednią wymianę ciepła, stabilniejszą pracę urządzenia oraz niższe zużycie energii.
Dla firm serwisowych oznacza to konieczność stosowania sprawdzonych procedur, odpowiednio dobranych preparatów oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa podczas wykonywania prac. Regularny, profesjonalnie wykonany serwis pozostaje jednym z najważniejszych elementów utrzymania wysokiej sprawności i trwałości instalacji HVAC.
