Dobre buty dla instalatora chronią nie tylko przed zagrożeniami mechanicznymi, chemicznymi czy elektrycznymi. Ich stosowanie zmniejsza też ryzyko poślizgnięcia się i upadku – a wypadkom w pracy najczęściej ulegamy, według PIP, podczas poruszania się. Buty do pracy powinny być zgodne z przepisami i normami i chronić przed warunkami na konkretnym stanowisku pracy, ale też po prostu muszą być w dobrym stanie.

Obuwie dla instalatora – wymagania prawne i normy

Według prawa (Kodeks pracy i rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP) , środki ochrony indywidualnej, w tym obuwie, ma zapewnić pracodawca. Ocenia on ryzyko zawodowe i na tej podstawie dobierać odpowiednie środki ochronne.

Buty potocznie określamy jako „robocze” i „ochronne” zamiennie, choć według norm są to różne rodzaje obuwia. Zapewniają różny poziom bezpieczeństwa. Dla wykonawców – instalatorów i elektroinstalatorów – idealne jest obuwie bezpieczne (safety footwear), czyli z oznaczeniem S3, którego cechy określone zostały w PN-EN ISO 20345. Zależnie od faktycznych zadań i zagrożeń można zastosować także obuwie ochronne (P – protective footwear) o niższych wymaganiach (np. wytrzymałość podnosków na uderzenie o mniejszej energii) albo obuwie zawodowe, inaczej robocze (O – occupational footwear) przeznaczone do zabezpieczenia stóp, jeśli nie trzeba chronić palców podnoskami.

Obuwie klasy S (bezpieczne) wyposażone jest w podnosek ochronny wytrzymujący uderzenia z energią 200 J i nacisk do 15 kN. W klasie O (zawodowej) podnoska może nie być, ale nadal obowiązują inne wymagania ochronne – m.in. podeszwa antypoślizgowa, absorpcja energii w części piętowej czy odporność na kontakt z olejami. Symbole ochrony obuwia podaje się na etykiecie. 

Obuwie dla elektroinstalatora. Jakie wymagania?

Dla elektroinstalatorów szczególnie istotne jest zabezpieczenie przed porażeniem prądem. Obuwie nie powinno przewodzić prądu elektrycznego, chyba że warunki pracy wymagają zastosowania modelu przewodzącego (np. w strefach zagrożonych wyładowaniami elektrostatycznymi). W praktyce oznacza to konieczność stosowania obuwia:

• elektroizolacyjnego – chroniącego przed napięciem roboczym,
• antystatycznego – ograniczającego ryzyko wyładowania elektrostatycznego,
• odpornego na kontakt z gorącymi elementami lub odpryskami,
• wytrzymałego mechanicznie – chroniącego przed urazem stopy.

Obuwie dla instalatora a warunki pracy

Instalatorzy działają w różnych środowiskach pracy, a obuwie powinno być dopasowane do konkretnej sytuacji. Dla prac w zamkniętych pomieszczeniach lepiej sprawdzają się modele lekkie, niskie, z dobrą wentylacją. W terenie lub na rusztowaniach wymagane jest obuwie wysokie, dobrze stabilizujące kostkę, odporne na wilgoć i zabrudzenia.

Obuwie powinno mieć podeszwę antypoślizgową klasy SRC oraz być odporne na przebicie (oznaczenie P). W niektórych sytuacjach potrzebna jest dodatkowa izolacja termiczna (oznaczenia HI/CI), odporność na kontakt z gorącą powierzchnią (oznaczenie HRO) lub właściwości antyelektrostatyczne (oznaczenie A).

Dodatkowe wymagania i funkcje praktyczne

Warto zwrócić uwagę także na wygodę użytkowania. Lekkie materiały, dobra oddychalność, miękka wyściółka i skuteczna amortyzacja w podeszwie wpływają na komfort podczas wielogodzinnej pracy. W modelach zimowych istotna jest dobra izolacja termiczna. W obuwiu letnim – przewiewność.

Warto wybierać modele z wymienną wkładką oraz zapięciem umożliwiającym szybkie wkładanie i zdejmowanie (np. system BOA lub szybkie sznurowanie). Elementy odblaskowe zwiększają widoczność po zmroku lub w miejscach o ograniczonym oświetleniu.

Kiedy pora na wymianę obuwia dla instalatora

Ochronę na odpowiednim poziomie zapewnią tylko buty w dobrym stanie. Kiedy buty nadają się do wymiany? Norma PN-EN ISO 20345 określa także kryteria oceny stanu butów, przy którym konieczna jest ich wymiana:

• pęknięcia cholewki sięgające do połowy jej grubości, przetarcia odsłaniające podnosek lub wkładkę antyprzebiciowa), odkształcenie lub rozprucie szwów;
• rozwarstwiony materiał podeszwy, pęknięcia na podeszwie zewnętrznej (długość ponad 10 mm i głębokość 3 mm), uszkodzenia pod wpływem ciepła;
• szczelina między cholewką a podeszwą (długość ponad 15 mm, głębokość ponad 5 mm);
• uszkodzenie podszewki lub podnoska, nieprawidłowe działanie zapięcia lub odkształcenie wkładek oryginalnych.