Projektowanie rozdzielnic nn (niskiego napięcia) jest zadaniem uprawnionego projektanta, elektroinstalator natomiast powinien znać zasady ich poprawnego montażu, kompletacji, a także odbioru. Jednak w wielu przypadkach instalator odpowiada także za prefabrykację, dobór urządzeń oraz wykonanie dokumentacji powykonawczej.

Klasyfikacja rozdzielnic nn i ich zastosowanie

W praktyce instalacyjnej stosuje się kilka typów rozdzielnic nn – główne, piętrowe, lokalowe, sterownicze, pomiarowe. Różnią się one funkcją, lokalizacją, napięciem znamionowym, sposobem zasilania i wymaganiami dotyczącymi ochrony przeciwporażeniowej. Rozdzielnice można montować natynkowo, podtynkowo lub wolnostojąco, w zależności od przeznaczenia i warunków lokalowych.

W obiektach budowlanych najczęściej spotyka się rozdzielnice główne (RG), rozdzielnice piętrowe (RP) oraz rozdzielnice mieszkaniowe (RM). Ponadto w układach przemysłowych występują rozdzielnice sterownicze, automatyki i kompensacji mocy biernej.

Wymagania formalne i normatywne

Podstawowym aktem prawnym określającym wymagania dla rozdzielnic nn są Warunki Techniczne (WT) oraz przepisy Prawa budowlanego. Szczegółowe wymagania znajdują się w normach PN-EN 61439 (dla rozdzielnic niskiego napięcia), PN-HD 60364 (podstawowa norma dla instalacji elektrycznych nn) oraz dokumentacji technicznej producentów aparatów i obudów.

Rozdzielnica powinna być dostosowana do warunków środowiskowych (stopień szczelności IP), odporna na czynniki mechaniczne (stopień ochrony obudowy przed zewnętrznymi uderzeniami mechanicznymi IK), a jej wyposażenie – odpowiednio dobrane do prądów znamionowych, charakterystyki zabezpieczeń i przewidywanych warunków pracy. Wymaga się zapewnienia ochrony przeciwporażeniowej przez samoczynne wyłączenie zasilania, separację elektryczną lub zastosowanie izolacji ochronnej.

Dobór aparatów i organizacja przestrzeni rozdzielnicy nn

W rozdzielnicach należy przewidzieć odpowiednią ilość miejsca montażowego, rezerwy modułowej oraz przestrzeni do prowadzenia przewodów. Aparaty zabezpieczające powinno się dobierać zgodnie z charakterystyką obciążenia, selektywnością i poziomem zwarć. Warto uwzględnić możliwość późniejszej rozbudowy rozdzielnicy.

Szczególną uwagę należy zwrócić na jakość połączeń przewodów, prawidłowy montaż szyn zbiorczych, ciągłość przewodów ochronnych i właściwe oznaczenia torów. W rozdzielnicach z aparaturą różnicowoprądową istotna jest separacja obwodów i unikanie wspólnego przewodu neutralnego dla kilku obwodów z różnymi wyłącznikami różnicowoprądowymi.

Montaż i prefabrykacja rozdzielnic nn

W przypadku prefabrykacji rozdzielnic przez instalatora należy stosować komponenty zgodne z dokumentacją techniczną producenta, a także wymaganiami normatywnymi. Po zmontowaniu rozdzielnicy należy wykonać pomiary rezystancji izolacji, ciągłości przewodów ochronnych oraz próbę działania zabezpieczeń. Wyniki powinno się udokumentować w protokole pomiarów i dołączyć do dokumentacji powykonawczej.

Montaż rozdzielnicy nn na obiekcie powinno się wykonać zgodnie z projektem – zarówno pod względem lokalizacji, jak i sposobu mocowania. W przypadku zmian konieczne jest ich uzgodnienie, a następnie naniesienie na dokumentację.

Oznaczenia i dokumentacja

Każdą rozdzielnicę powinno sie oznakować w sposób trwały i czytelny. Oznaczenia powinny obejmować numer rozdzielnicy, nazwę obiektu, napięcie znamionowe, źródło zasilania, numer obwodu i przeznaczenie obwodów. Wewnątrz rozdzielnicy należy umieścić schemat ideowy oraz tabliczkę znamionową.

Dokumentacja powykonawcza powinna zawierać opis techniczny, schematy połączeń, zestawienie aparatów i wyniki pomiarów. Jest ona niezbędna przy odbiorze technicznym i eksploatacji instalacji.