Skuteczne oznaczanie kabli i przewodów ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa, szybkiej identyfikacji obwodów i sprawnego prowadzenia prac serwisowych. Na rynku dostępnych jest wiele metod oznaczania – od klasycznych tabliczek i etykiet po systemy RFID. W poniższym artykule prezentujemy najważniejsze rozwiązania, ich zastosowanie oraz czynniki, które warto wziąć pod uwagę przy wyborze konkretnej techniki znakowania.
W nowych instalacjach często stosuje się oznaczniki zamknięte, zakładane przed przyłączeniem przewodów. Większość markowych produktów jest odporna na temperatury od –30°C do 100°C, wiele z nich ma właściwości samogasnące i nieścieralne nadruki. Dostępne są oznaczniki w różnych kolorach (np. żółte, czerwone, niebieskie, zielone), a także warianty czyste (bez nadruku), które można opisać samodzielnie.
Ważną cechą wielu oznaczników zamkniętych jest kształt uniemożliwiający ich wzajemne przekręcanie, co docenia się zwłaszcza przy informacjach wieloznakowych. Ich konstrukcja pozwala na zastosowanie w szerokim zakresie średnic przewodów.
W przypadku modernizacji lub remontów sprawdzają się oznaczniki otwarte, które można zatrzasnąć na już podłączonych przewodach. Ich budowa powinna zapobiegać zsuwaniu się oznaczeń, dzięki czemu pozostają stabilne nawet przy częstych czynnościach serwisowych.
Innym rozwiązaniem są tabliczki identyfikacyjne, najczęściej z poliamidu [1]. Ten materiał jest odporny na działanie wielu substancji chemicznych. Tabliczki mocuje się do kabli za pomocą opasek zaciskowych – wzdłuż lub w poprzek przewodu. Napisy nanosi się zwykle pisakami, a matowa powierzchnia tabliczki ułatwia czytelność i trwałość opisu.
Etykiety samoprzylepne składają się zazwyczaj z pola opisowego oraz przezroczystej folii ochronnej [2]. Najpierw nanoszony jest tusz (szybkoschnący) w okienku, a następnie etykietę owija się wokół przewodu i dokleja folię. Dzięki temu opis jest chroniony przed wilgocią oraz uszkodzeniami mechanicznymi.
Etykiety samolaminujące (np. do druku laserowego) sprawdzają się przy oznaczaniu przewodów, rur i kabli o okrągłym przekroju. W połączeniu z odpowiednim oprogramowaniem umożliwiają szybkie projektowanie całych serii etykiet, które można później od razu nakładać na przewody.
Coraz większą popularnością cieszą się przenośne drukarki oznaczników [3, 4]. Ich zaletą jest druk termotransferowy, który zapewnia wysoką odporność na ścieranie i działanie czynników chemicznych, w szerokim zakresie temperatur (od ok. –80°C do 150°C). Zwykle obsługują one:
Dodatkowym udogodnieniem jest możliwość podłączenia drukarki do komputera w celu projektowania opisów i symboli oraz masowego drukowania zestawów oznaczeń.
W produkcji kabli i wiązek standardem są często drukarki atramentowe, które nanoszą oznaczenia bezpośrednio na zewnętrzną powłokę kabla. Przy bardziej specjalistycznych projektach stosuje się flagowe etykiety lub owijki (drukowane termotransferowo). Wprowadzenie tych oznaczeń ręcznie bywa czasochłonne i zwiększa ryzyko błędów, dlatego popularność zdobywają urządzenia do automatycznej aplikacji [2]. Sprzęt tego typu drukuje etykietę i równocześnie owija nią przewód, co przyspiesza proces i poprawia powtarzalność oznakowań.
Technologia RFID (Radio Frequency Identification) pozwala na identyfikację obiektów (przewodów, urządzeń itp.) poprzez fale radiowe [4, 5]. Współpracuje z tzw. transponderami (znacznikami), które zawierają unikalny kod. W zależności od typu mogą umożliwiać odczyt, zapis lub kasowanie danych.
Na rynku są też materiały oznaczeniowe z wbudowanymi transponderami RFID. Specjalne urządzenia potrafią przesyłać dane do takiego znacznika lub je z niego odczytywać, bez potrzeby bezpośredniego kontaktu wzrokowego z etykietą.
Wybór metody oznaczania kabli i przewodów zależy głównie od warunków pracy instalacji (temperatura, wilgotność, wpływ substancji chemicznych), jak również od tego, czy przewody są już podłączone, czy dopiero będą instalowane. Dostępne techniki – od prostych oznaczników zatrzaskowych aż po systemy RFID – pomagają zadbać o właściwą identyfikację i wysoką estetykę wykonania. Przemyślany dobór rozwiązań znacząco podnosi bezpieczeństwo i usprawnia późniejszą eksploatację instalacji.
