Wykonanie połączenia elektrycznego wymaga wcześniejszego ściągania izolacji z kabli elektrycznych. Usunięcie izolacji (a także zewnętrznej osłony kabla) wymaga zastosowanie narzędzi, które przetną izolację, ale nie uszkodzą materiału przewodzącego. Oferta rynkowa obejmuje różne opcje – m.in. nożyki, szczypce czy automatyczne ściągacze. Co wybrać do swoich potrzeb i jak stosować te narzędzia?
Ściąganie izolacji (lub usuwanie izolacji), określane też jako stripping, można rozumieć na dwa sposoby. Usuwanie warstwy nieprzewodzącej z odcinka żyły lub przewodu przeprowadza się, by umożliwić wykonanie połączenia za pomocą tulejek lub złączek. Z kolei usuwanie zewnętrznej osłony (warstwy ochronnej) kabla umożliwia dotarcie (dostęp) do jego poszczególnych żył.
Przy ściąganiu izolacji z kabla najważniejsze jest precyzyjne wykonanie cięć, które odsłonią materiał przewodzący, ale nie spowodują jego uszkodzeń. Istnieje szeroka gama przeznaczonych do tego narzędzi, których wybór zależy od rodzaju zdejmowanej osłony (izolacja lub osłona zewnętrzna kabla), rodzaju i średnicy przewodu oraz grubości izolacji. Dostępne urządzenia różnią się także pod względem ceny i jakości.
Narzędzia ręczne to rozwiązanie najtańsze i jednocześnie najprostsze. Sprawdzi się przy pracach na niewielką skalę. Przykładami mogą być proste w konstrukcji i obsłudze nożyki. Stanowią proste noże monterskie z ostrzem roboczym, wysuwanym na konkretną grubość izolacji. Umożliwiają nacięcie izolacji i łatwe jej zdjęcie. Stosuje się je np. do kabli o przekroju od 8 do 28 mm.
Nożyki mają specjalnie powlekane ostrza (np. azotkiem tytanu TiN). Dzięki temu cięcie następuje szybciej, natomiast ostrze zużywa się wolniej i można je dłużej użytkować. Odpowiednio wyprofilowana obudowa z elementami antypoślizgowymi zapewnia wygodne i bezpieczne użytkowanie, a także sprawną pracę.
Ściągacz izolacji przystosowany jest do pracy z kablami okrągłymi o określonych średnicach przewodów lub do kabli płaskich. Składa się z dwuczęściowego korpusu z solidnego tworzywa sztucznego (np. kompozytu z włóknem szklanym) z wysuwanym ostrzem. Ostrze wykonuje się ze stali narzędziowej hartowanej olejowo i pokrywa odpowiednią powłoką. Ściągacz wyposażono w sprężynę rozwierającą, blokadę otwarcia, a także zatrzask mocujący.
Ściągacze do izolacji występują także jak urządzenia uniwersalne. Wówczas sprawdzą się w ściąganiu izolacji z kabli standardowych okrągłych, ale też kabli płaskich. Ich rolą może być także usunięcie izolacji z kabli na przykład telefonicznych, solarnych, przeznaczonych do transmisji danych czy przemysłowych.
Do usuwania izolacji z kabli stosuje się także ręczne szczypce izolowane, zapewniające bezpieczna pracę pod napięciem (np. do 1000 V). Szczypce takie wyposażą się w sprężynę rozwierającą, co ułatwia pracę. O wytrzymałości decyduje specjalne wykonanie szczypiec (np. ze stali chromowo-wanadowej).
Narzędzia automatyczne zapewniają największą dokładność i wydajność (szczególnie podczas prac na dużą skalę) oraz bezpieczeństwo połączeń elektrycznych wykonanych na prawidłowo odsłoniętych przewodach. Rozwiązania takie jak automatyczne ściągacze izolacji czy automatyczne szczypce stosuje się do ściągania izolacji z przewodów o szerokim zakresie średnic, np. od 0,2 do 6 mm2.
Szczypce mają zoptymalizowany ergonomiczny kształt z rączkami pokrytymi tworzywem antypoślizgowym, a pracę ułatwia sprężyna rozpychająca. Natomiast część tnąca wykonana jest z twardej stali narzędziowej z wysoką zawartością węgla (SK5). Praca z tym narzędziem to dwa kroki: ustawienie do pracy oraz zaciśnięcie rączek narzędzia. Ustawienie narzędzia jest bardzo łatwe. Szczęki ustawia się na określoną grubość izolacji, na przykład poprzez pokrętło regulujące siłę nacisku. Dzięki temu izolację nacina się z wyregulowaną siłą, co skutecznie zapobiega uszkodzeniu przewodu. Natomiast ograniczniki z podziałką umożliwiają dokładne ustawienie długości odcinka, z którego ma być zdjęta izolacja. Szczęki zaciskowe wyposażone są w mechanizm automatycznego otwarcia po zdjęciu izolacji.
