Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt ustawy, który ma objąć wsparciem beneficjentów programu „Czyste Powietrze” poszkodowanych przez nieuczciwych wykonawców. Przepisy mają umożliwić zawieszenie egzekwowania nierozliczonych zaliczek wobec osób, które padły ofiarą nadużyć. Szacuje się, że problem dotyczy ponad 8 tys. rodzin, a kwota nierozliczonych zaliczek sięga ok. 285 mln zł.

Co przewiduje projekt?

Na wniosek beneficjenta wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej będzie mógł zawiesić obowiązek zwrotu nierozliczonej zaliczki. Warunkiem jest złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub wszczęcie postępowania karnego z urzędu.

Po prawomocnym wyroku sądu stwierdzającym winę wykonawcy beneficjent nie będzie miał obowiązku zwrotu środków. WFOŚiGW będzie mógł dochodzić roszczeń bezpośrednio od nieuczciwej firmy. Oznacza to przeniesienie ciężaru odzyskiwania pieniędzy z poszkodowanego klienta na instytucję publiczną.

Co ta ustawa oznacza dla instalatorów?

Projekt nie wprowadza żadnych obciążeń wobec rzetelnych wykonawców. Dotyczy wyłącznie sytuacji, w których doszło do podejrzenia przestępstwa i wszczęto postępowanie karne. Uczciwie realizowane inwestycje, prawidłowo rozliczane umowy i transparentne kosztorysy nie są objęte żadnymi sankcjami.

Jednak warto pamiętać, że fundusze nadal szczegółowo weryfikują koszty inwestycji. Zawyżanie cen lub nieprecyzyjna dokumentacja może wydłużać proces rozliczenia. Procedury kontroli wynikają m.in. z finansowania programu ze środków UE i KPO.

Co w ustawie jest istotne dla beneficjentów programu „Czyste Powietrze”?

W przypadku klientów, których oszukał poprzedni wykonawca, warto wskazać, że:

• możliwe będzie zawieszenie obowiązku zwrotu zaliczki po złożeniu zawiadomienia o przestępstwie,
• fundusz będzie mógł dochodzić roszczeń bezpośrednio od nieuczciwej firmy,
• po prawomocnym wyroku sądu beneficjent nie ma obowiązku zwrotu środków,
• nowa edycja programu (od marca 2025 r.) wprowadziła dodatkowe zabezpieczenia, w tym większą rolę operatorów – gmin i WFOŚiGW – w nadzorze nad realizacją inwestycji.

Projekt ustawy ma trafić pod obrady Rady Ministrów w marcu 2026 r. Jego celem jest zwiększenie bezpieczeństwa beneficjentów, a także odbudowa zaufania do programu. Co ważne dla instalatorów, ustawa wyraźne oddziela rzetelne firmy od podmiotów, wobec których toczą się postępowania karne.